Rozproszone zbiory Schaffgotschów po 1945 r.

     Trud ustalenia dziejów tych wszystkich zabytków, a przede wszystkim miejsca aktualnego ich przechowywania, stał się przedmiotem dociekań Stanisława Firszta. Intensywne prace w tym kierunku, którymi można by obsłużyć kilkuosobowy zespół badawczy, prowadził sam jeden. Rozpoczął je w 2010 r. i prowadził nieprzerwanie przez ponad 10 lat. Kwerendą objął kilkaset instytucji w całym kraju, prowadząc z nimi obszerną korespondencję, niejednokrotnie przełamując opór i niechęć wielu szefów tych placówek, nie zawsze pragnąc się przyznać do tego, skąd pochodzi część obecnych zbiorów zarządzanych przez nich instytucji. Stanisław Firszt stopniowo przełamywał wszelkie obawy. Większość muzeów, bibliotek i różnych instytutów podjęło na szczęście współpracę dość chętnie, aczkolwiek na odpowiedź przychodziło czekać czasem kilka miesięcy, a nawet lat. (…)

     Zebrane w obecnym tomie (…) relacje i sprawozdania z realizacji kwerendy tworzą unikatowy katalog niegdysiejszych Schaffgotschianów. Dają wgląd nie tylko w ich ewidencję, ale przede wszystkim pozwalają do nich dotrzeć współczesnemu badaczowi. Dzięki tym tekstom być może w przyszłości będzie można stworzyć swoiste wirtualne muzeum wszystkich (no prawie wszystkich) byłych cieplickich dóbr kultury, które opuściły nasz region 80 lat temu. A zawdzięczamy to tytanicznej pracy tylko jednej osoby, jaką był Stanisław Firszt, zmarły niespodziewanie dnia 1 lipca 2025 r. w Jeleniej Górze – Cieplicach, którym poświęcił kilkanaście ostatnich lat swego życia.

Stanisław Firszt: "Rozproszone zbiory Schaffgotschów po 1945 r. Wyniki kwerendy z lat 2008-2021". Wydawnictwo Ad Rem, Jelenia Góra 2025. Okładka miękka, format 17 x 24 cm, stron 222, czarno-białe ilustracje