Historia miejscowości Sobieszów

     Już dawno książka regionalna nie wywołała takiego poruszenia. Książka niby tylko o dzielnicy Jeleniej Góry, ale za to jakiej dzielnicy?! Sobieszów doczekał się odkrycia i fascynacji, tym razem nie  z powodu Chojnika czy za sprawą KPN. Ostatnio dużo o Hermsdorfie (nazwa do 1945 r.) było w albumie C. Wiklika, teraz – wydana wreszcie w wersji papierowej – ukazała się i swoją promocję ma Historia miejscowości Sobieszów u podnóża Chojnika.

     Książka powstawała dosłownie przez dziesięciolecia. Autorami jej są: Eberhard Junker (ojciec) i Ullrich Junker (syn), a wszystko zaczęło się od tego, że ich przodek był leśniczym w dobrach Schaffgotschów i że pochodzą z okolic Wielkiej Izery i Sobieszowa. Pierwsze strony książki powstały jeszcze przed rokiem 1990, ale dopiero teraz udało się książkę przetłumaczyć na język polski i opublikować. Tłumaczeniem zajął się pan Henryk Dąbkiewicz, wydanie wsparł właściciel firmy Jelenia Plast.

(fragm. z przedmowy)

     Po raz pierwszy podjęto tutaj próbę przedstawienia szerokiego ujęcia historii i kultury miejscowości Sobieszów u podnóża Chojnika w formie dostępnej dla szerszej publiczności.

     Miłość do Karkonoszy i Gór Izerskich zaszczepili mi moi dziadkowie poprzez liczne opowieści o ich pięknej ojczyźnie. Spotkania dawnych mieszkańców regionu, organizowane zarówno w moim rodzinnym mieście Alfeld, jak i w domu rodzinnym, dodatkowo pogłębiły to zainteresowanie. Urodziłem się w niewielkiej miejscowości Hörsum koło Alfeldu i należę do pokolenia powojennego.

     Od wielu lat gromadzę książki i artykuły poświęcone Karkonoszom i Górom Izerskim, a od dawna nosiłem się z zamiarem napisania kroniki miejscowości Sobieszów. Podstawę do niniejszej pracy stanowiły dwa jubileuszowe zeszyty z lat 1792 i 1842, poświęcone wspólnocie ewangelickiej w Sobieszowie, Jagniątkowie i Zachełmiu. Ponadto korzystałem z dwóch broszur autorstwa Anny Siebelt o kościele katolickim pw. św. Marcina oraz o zamku Chojnik, a także z innych publikacji dotyczących samego zamku.

     Istotnym przygotowaniem do tej pracy było opracowanie spisu treści czasopisma „Schlesische Bergwacht” przez mojego ojca. Przeanalizowano numery tego pisma z lat 1951–1977. Kolejnym ważnym źródłem była analiza księgi sądowej (Schöppenbuch) z Sobieszowa z lat 1723–1800.

     Latem 1990 roku wraz z ojcem mieliśmy możliwość zapoznania się w Archiwum Państwowym w Jeleniej Górze z rękopisem kroniki miejscowości Sobieszów, prowadzonej przez nauczyciela Adolfa Pohla. Od razu zdaliśmy sobie sprawę, że mamy do czynienia z fundamentem pod przyszłą monografię miejscowości. (…)

Ullrich Junker, 1991 r.

Spis treści

Przedmowa
Topografia
   Położenie geograficzne
   Klimat
   Temperatura
   Opady
   Najwyższy i najniższy punkt
   Źródła, potoki i stawy
Użycia dawnej nazwy Sobieszowa
Sobieszów w dawnych dokumentach źródłowych
Wprowadzenie chrześcijaństwa
   Reformacja
   Budowa wieży kościelnej
   Kontrreformacja
   Trudna sytuacja ewangelików
   Budowa kościoła ewangelickiego
   Budowa kościoła ewangelickiego w Sobieszowie
   Dar Biblii dla kościoła ewangelickiego w 1742 roku
   Pastor Johann Gottfried Bauch (1741–1793)
   Pastorzy Kościoła Ewangelickiego w Sobieszowie
   Ewangelickie święto kościelne w Sobieszowie
   Kościół ewangelicki pod obcą administracją po 1945 roku
   Cmentarz ewangelicki w Sobieszowie
   Księga zmarłych gminy ewangelickiej w Sobieszowie
Szkoły w Sobieszowie i ich nauczyciele
   Szkoła ewangelicka
   Szkoła katolicka w Sobieszowie
   Wykaz uczniów z Sobieszowa z roku 1763
   Karl Friedrich Wilhelm Wander
   Mieszkaniec Sobieszowa (pod Chojnikiem)
Kościół parafialny pw. św. Marcina w Sobieszowie
   Markus Meischeider, ostatni katolicki proboszcz parafii w Sobieszowie pod Chojnikiem, † 1520
   Kościół w Sobieszowie pod opieką cystersów z Cieplic
   Proboszczowie parafii w Sobieszowie
   Patronat nad kościołem parafialnym i kościołami filialnymi
   Katolicka szkoła przy kościele w Sobieszowie
   Kaplica na zamku Chojnik
   Zamek Hermsdorf Kynast – siedziba patronatu
   Proboszczowie parafii katolickiej od 1920 roku
   Wydarzenia przy kościele katolickim
Budowa zamku Chojnik
   Zamek Chojnik
   Najstarsza mapa Śląska
Z pradziejów Chojnika
   Wędrówka geologiczna
   Historia rozwoju dóbr Chojnika
   Christoph Leopold von Schaffgotsch
   Festiwal na Chojniku
   Poeci i myśliciele na Chojniku
   Herb Sobieszowa pod Chojnikiem
Powstanie Sobieszowa u podnóża Chojnika
   Urząd kameralny w Sobieszowie
   Naprawa zegara wieżowego kościoła katolickiego w latach 1726–1729
   Księga czynszów sądowych gminy Sobieszów z lat 1723–1800
   Nazwiska rodzin z Sobieszowa z księgi sądowej
   Najstarszy akt kupna z księgi sadowej
   Liczba gospodarstw i posiadłości Sobieszowa
   Liczba mieszkańców Sobieszowa
Królowa Luiza w Karkonoszach
Gazeta „Posłaniec z Karkonoszy”
Cholera w Sobieszowie
Piwo z Sobieszowa
Szlifowanie szkła w Sobieszowie
   Zakłady szlifierskie w Sobieszowie do 1945 roku
   „Szkło“ wiersz Gerharta Hauptmanna
Przemysł szklarski w Kotlinie Jeleniogórskiej
   Co zostało zrobione w szlifierni przed jej wybudowaniem
Przemysł i rzemiosło w Sobieszowie
Okręg urzędowy Sobieszów/Chojnik i sąd rejonowy
   Rozwój wymiaru sprawiedliwości w Sobieszowie i okolicznych majątkach Schaffgotschów
Sobieszów, kolej i tramwaj Doliny Jeleniogórskiej
   Początkowo tramwaje gazowe, później elektryczne
   Wypadki z udziałem tramwaju
Stowarzyszenia w Sobieszowie
Sporty zimowe w Sobieszowie pod Chojnikiem
Najstarsze kąpielisko w Jeleniej Górze
   Finansowanie kąpieliska
   Znane liczby odwiedzających
Towarzystwo Karkonoskie (RGV)
Ochotnicza Straż Pożarna w Sobieszowie
Święto strzeleckie w Sobieszowi pod Chojnikiem
   Ostatni wilk w lesie sobieszowskim
Założenie NSDAP w Sobieszowie (Hermsdorf)
Poważny wypadek samochodowy w Sobieszowie
Katastrofalne powodzie w Sobieszowie
Opis tras Sobieszowa i Chojnika w przewodniku Meyersa
   17. Trasa: Sobieszów i Chojnik
   18. Trasa: Z Sobieszowa do górnej Doliny Kamiennej
   19. Trasa: Wędrówka Grzbietem z Huty Józefiny
Rodzina malarzy Aust w Sobieszowie pod Chojnikiem
Wspomnienie o Sobieszowie
Nazwy ulic w Sobieszowie pod Chojnikiem
Koniec wojny, trudne lata 1945–46 i wypędzenie z ojczyzny
Wiersze
Spis mieszkańców Sobieszowa z 1927 roku
Sobieszów pod Chojnikiem
Nasi polegli. Ku pamięci poległych, przypomnienie dla kochających
Dokumenty i świadectwa z dziejów Sobieszowa
Fotografie z Sobieszowa
Podania i legendy
   Legenda o dżumie w Quirl (Kwirl)
   Legenda o herbie rodu Schaffgotschów
   Herb Schaffgotschów
   Legenda o wilku i jagnięciu
   Legenda o Kunegundzie, czyli jeździe po murze
   Legenda o więźniu w wieży
   Podziemny korytarz
Księgi
   Księgi kościelne dostępne w kancelarii parafialnej w Sobieszowie (stan na czerwiec 1990)
   Księgi dokumentów z Sobieszowa u podnóża Chojnika: oryginalne księgi kościelne, księga sądowa, akta gminne
   Księgi kościelne katolickiej parafii św. Marcina w Sobieszowie
   Księgi sądowe i akta miejskie – Sobieszowa
Ksiądz i misjonarz Rudolf Gaffron
Bibliografia

Eberhard i Ullrich Junker: "Historia miejscowości Sobieszów u podnóża Chojnika". Wydawnictwo Ad Rem, Jelenia Góra